Du lịch biển đảo – “Chạm” vào Cù Lao Chàm, nơi nhịp thở tự nhiên vẫn còn nguyên
Mỗi hòn đảo ở Việt Nam đều có một cách riêng để lưu lại trong lòng người đến. Phú Quốc có sự nhộn nhịp vừa đủ, Côn Đảo có chiều sâu lịch sử và lặng yên, Lý Sơn mang theo khí chất núi lửa kiên cường. Còn Cù Lao Chàm – hòn đảo nhỏ nằm sát Hội An – lại là nơi bạn đến để sống chậm lại, hít một hơi dài của biển trời nguyên sơ, và thở ra những điều nhẹ nhõm trong lòng.
Chuyến tàu gỗ đưa tôi từ đất liền ở Cửa Đại ra Cù Lao Chàm chỉ mất hơn mười lăm phút, nhưng cảm giác như đi qua một ranh giới giữa hai thế giới. Một bên là thành phố du lịch đông đúc, đầy tiếng máy ảnh và nhịp sống vội. Một bên là biển xanh trải dài, sóng vỗ nhẹ vào mạn tàu và những dãy núi xa xa mờ ẩn trong nắng sớm. Khi tàu cập bến Bãi Làng – trung tâm đảo – tôi chưa kịp bước chân lên bờ đã thấy một mùi hương quen thuộc: mùi rong biển phơi, trộn với mùi gỗ tàu và một chút gì đó rất lạ – như hương trầm của đất trời.
Cù Lao Chàm không phải là nơi của những toà nhà lớn hay những quán bar náo nhiệt. Ở đây có những mái nhà lợp ngói cũ, có những con đường lát đá quanh co, và có những người dân chậm rãi chào khách bằng nụ cười mộc. Đảo nhỏ thôi, chỉ cần một chiếc xe máy là có thể vòng quanh trong một ngày. Nhưng cũng như mọi nơi tôi từng đến, nếu bạn đi quá nhanh, bạn sẽ chỉ thấy cảnh. Còn nếu bạn chịu chậm lại, bạn sẽ thấy lòng mình mở ra – và đảo sẽ nói chuyện với bạn.
Điểm đặc biệt nhất của Cù Lao Chàm là sự gắn bó giữa con người và thiên nhiên. Không phải ngẫu nhiên mà đảo này được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới. Người dân ở đây sống cùng biển, không chống lại. Họ cấm túi nilon từ rất sớm, không dùng xà phòng tẩy rửa trực tiếp ra suối, giữ rừng nguyên sinh như giữ báu vật, và xem san hô là điều thiêng liêng. Những điều ấy không phải do chính quyền áp đặt, mà là từ nhận thức cộng đồng. Bởi họ biết rằng, nếu biển chết, thì đảo cũng không còn gì đáng giữ.
Tôi từng theo một anh lái đò đi thả lưới vào lúc hoàng hôn. Chuyến đi ngắn, nhưng đủ để nghe được nhịp sống thật thà nơi đây. Anh kể, mỗi sáng vợ anh mang cá vừa kéo được ra chợ bán, đổi lấy rau, gạo, ít trứng, rồi chiều lại mang cơm ra bến cho chồng. Mỗi ngày như thế, đều đều, không cao trào, không kịch tính. Nhưng khi anh cười, tôi thấy trong ánh mắt ấy có một sự bình yên mà hiếm ai có được trong đời sống thành thị. Cái bình yên của người sống gần biển, ăn theo mùa, ngủ theo thủy triều, yêu thương theo kiểu không ồn ào.
Ở Cù Lao Chàm, bạn không cần phải làm quá nhiều để cảm thấy “đi đúng nơi”. Chỉ cần ngồi ở một quán nước bên bãi Làng, uống ly nước lá rừng mát lạnh, nhìn trẻ con chạy chân trần, nghe tiếng chày giã bánh ít từ sân nhà ai đó, và hít thở mùi biển đang tràn qua từng khe cửa – là đủ. Những điều ấy, tưởng đơn sơ, nhưng là thứ mà trong thành phố phải trả giá rất cao mà chưa chắc đã có được.
Nếu bạn thích khám phá, đảo có nhiều bãi biển đẹp như Bãi Chồng, Bãi Xếp, Bãi Hương. Mỗi bãi mang một vẻ: có bãi hoang sơ, chỉ có đá và nước trong, có bãi có người dân sinh sống, có thuyền gỗ, có những căn nhà đơn sơ nằm tựa lưng vào núi. Bạn có thể lặn ngắm san hô ở Bãi Bìm, hoặc đi bộ xuyên rừng lên đỉnh Hòn Lao để nhìn toàn cảnh. Nhưng có lẽ điều đáng làm nhất là… không làm gì cả. Chỉ cần trải một tấm chiếu, nằm nghe sóng, nhắm mắt lại, và để tâm trí mình trôi như mây bay trên đỉnh núi.
Ẩm thực ở đây không nhiều món, nhưng món nào cũng mang vị đặc trưng của biển miền Trung. Cháo nhum, mực một nắng, cua đá, bánh ít lá gai. Đặc biệt là rau rừng – loại rau mọc tự nhiên trên đảo, được hái về luộc chấm mắm nêm – ăn vào thấy thanh mát, như gió biển thổi qua cổ họng. Tôi từng ăn một bữa cơm chay trong chùa Hải Tạng – ngôi chùa cổ gần 300 năm tuổi – đơn sơ chỉ có canh rau, đậu rim và cơm gạo lứt, nhưng lại thấy như được thanh lọc cả trong lẫn ngoài.
Cù Lao Chàm còn có những buổi tối không đèn phố, không nhạc ồn, không màn hình sáng chói. Tối ở đây là bóng tối thật sự – nơi bầu trời đầy sao, và tiếng côn trùng rả rích hòa vào tiếng sóng xa xa. Tôi đã ngồi rất lâu bên biển trong một đêm như thế, không nói gì, không làm gì, chỉ ngồi và cảm nhận. Đó là lần hiếm hoi tôi không cần mạng, không cần ai nhắn tin, không cần lướt bất kỳ thứ gì – bởi trong lòng đã đầy đủ. Những giây phút như thế, thật khó mà có lại được ở bất kỳ nơi nào khác.
Rồi sáng sớm, bạn có thể dậy thật sớm, leo lên ngọn đồi sau Bãi Làng để ngắm mặt trời mọc. Khi ánh nắng đầu tiên chạm mặt biển, đảo bừng sáng trong một màu vàng rực rỡ. Cảnh vật thức dậy, chim gọi nhau bay, sóng vỗ bờ nhẹ hơn, và gió thì mơn man như chào buổi sáng. Ngồi ở đó, bạn sẽ thấy mình bé nhỏ, nhưng lại thấy cuộc sống đáng yêu biết bao nhiêu. Đảo không cần phô trương điều gì cả. Đảo chỉ cần là chính nó – và như thế đã đủ khiến người ta thương.
Cù Lao Chàm không cố gắng làm hài lòng du khách. Nó không vẽ những thứ mình không có. Nó chỉ đưa ra những điều giản dị, và ai thấy được vẻ đẹp trong sự giản dị đó thì sẽ ở lại – trong lòng, nếu không thể ở lại bằng thân xác. Tôi tin, có những người sau khi đến đây, sẽ trở lại lần nữa, hoặc nếu không trở lại, thì cũng sẽ mang theo một điều gì đó rất sâu.
Khi rời đảo, tàu lại rời bến trong nắng sớm, tôi quay đầu nhìn lại – thấy những mái ngói thấp thoáng, những vách núi vẫn đứng lặng, và biển thì xanh một màu không thể nào quên. Cảm giác như mình vừa được ai đó xoa dịu. Nhẹ nhàng, không nói nhiều, nhưng thấm tận đáy lòng. Tôi không hứa sẽ quay lại Cù Lao Chàm, bởi tôi biết, những nơi thật sự để thương thì không cần lời hứa. Chỉ cần còn nhớ, là đã đủ.
Nếu bạn đang tìm một nơi để sống chậm, để buông bỏ, để trở về với điều thật thà trong lòng mình – hãy một lần đến Cù Lao Chàm. Không cần mang theo quá nhiều. Chỉ cần mang theo lòng biết ơn, và một trái tim đủ lặng để nghe sóng kể chuyện.