Nếu ai đó hỏi tôi đâu là nơi chốn khiến mình nhớ lâu nhất sau một hành trình dài men theo các hòn đảo ven biển Việt Nam, tôi sẽ không ngần ngại mà nói: Hòn Sơn. Không ồn ào như Phú Quốc, không bí ẩn như Côn Đảo, cũng không nổi tiếng rầm rộ như Nam Du hay Lý Sơn, Hòn Sơn lặng lẽ nằm giữa lòng biển Tây, ẩn mình như một giấc mơ dịu dàng chưa tỉnh hẳn. Nhưng chính cái dịu dàng đó lại khiến người ta thương, và cứ nhớ mãi mỗi khi lòng cần một nơi để trở về.
Tôi đến Hòn Sơn trong một ngày đầu thu, khi biển còn xanh, nắng còn nhẹ và trời thì cao vời vợi. Từ thành phố Rạch Giá, tôi lên tàu cao tốc mất hơn một tiếng rưỡi. Hành trình không dài, nhưng đủ để cảm nhận được sự chuyển dịch từ đất liền sang một thế giới khác – nơi gió mặn hơn, nắng ấm hơn và lòng người cũng nhẹ đi một chút. Khi tàu cập cảng Lại Sơn, tôi nhìn thấy những mái nhà nhỏ chen giữa rừng dừa xanh thẫm, những con đường bê tông vòng quanh đảo và một sự yên bình rất hiếm khi gặp giữa cuộc sống xô bồ.
Hòn Sơn nhỏ, nhưng đầy đủ. Có biển xanh, có núi cao, có những con người chân chất sống đời lặng lẽ mà nghĩa tình. Bạn có thể thuê xe máy chạy một vòng quanh đảo trong buổi sáng, dừng lại ở bất cứ đâu để ngắm biển hay tìm cho mình một góc yên tĩnh dưới tán dừa. Con đường quanh đảo không rộng, nhưng rất dễ đi, uốn lượn sát biển, nhiều đoạn bạn có thể dừng xe giữa đường mà không sợ ai nhấn còi. Bởi nơi đây, người ta quen với sự chậm rãi và nhường nhịn như một nếp sống tự nhiên.
Bãi Bàng là nơi đầu tiên tôi dừng chân. Một bãi biển nhỏ, cát trắng mịn và nước xanh ngọc bích. Có những chiếc thuyền gỗ nhỏ neo sát bờ, vài căn chòi dựng lên để khách nằm võng nghỉ trưa và tiếng sóng thì cứ đều đều vỗ vào đá như một bản nhạc dịu dàng không lời. Tôi nằm trên võng, tay cầm ly nước dừa mát lạnh, mắt lim dim nhìn nắng xuyên qua kẽ lá. Cảm giác ấy – lười biếng nhưng dễ chịu – là thứ mà thành phố không bao giờ cho tôi được.
Đi dọc quanh đảo, bạn sẽ bắt gặp những bãi đá rêu xanh vào sáng sớm, những mỏm núi nhô ra biển, những bãi biển hoang sơ ít người đặt chân tới. Có thể leo núi Ma Thiên Lãnh nếu bạn thích khám phá, nơi có tượng Phật trên cao và tầm nhìn bao quát cả đảo. Cũng có thể ghé Đình thần Lại Sơn, nơi người dân gửi gắm niềm tin vào thần Nam Hải, cầu bình an mỗi khi ra khơi. Nhưng dù bạn đến đâu, gặp ai, cũng sẽ thấy một điểm chung – đó là sự hiền hòa thấm vào từng câu nói, từng nụ cười, từng cái gật đầu nhẹ nhàng chào nhau trên đường.
Ẩm thực ở Hòn Sơn không phong phú kiểu thành phố, nhưng lại đầy đủ vị biển. Sáng có thể ăn bánh canh cá, trưa thì ghé các quán ven biển gọi mực nướng, cháo nhum, cá chiên sả ớt. Hải sản ở đây tươi, ngọt và giá cả rất dễ chịu. Có lần tôi được mời ăn cùng bữa cơm nhà, chỉ có canh rau tập tàng, cá kho mặn và dĩa cơm nóng, nhưng bữa cơm ấy lại là thứ tôi nhớ nhất khi rời đảo. Không phải vì món ăn, mà vì sự tử tế không màu mè, sự tiếp đãi chân thành như thể tôi là người thân từ xa mới về.
Buổi chiều ở Hòn Sơn thường rất dịu. Nắng không quá gắt, gió bắt đầu mơn man và người dân thì đi dạo nhiều hơn. Tôi ngồi ở một quán cà phê nhỏ sát biển, uống một ly đá chanh mát rượi và nhìn những chiếc thuyền con đang dập dềnh xa xa. Chủ quán kể, khách đến đây thường là người thật sự muốn nghỉ ngơi, không phải để sống ảo. Vì đảo nhỏ, không có quá nhiều chỗ đông người, không có khu vui chơi hiện đại. Đến để sống chậm, để nghĩ ít hơn, và để lắng nghe chính mình nhiều hơn.
Tối xuống, Hòn Sơn không sáng rực như phố thị, nhưng lại có ánh trăng trên mặt biển, có đèn tàu nhấp nháy ngoài xa và có những câu chuyện nhẹ nhàng bên bếp than hồng. Tôi đi bộ ra cầu cảng, ngồi cùng vài người bạn mới quen, mỗi người kể một chuyện. Không ai hơn ai, không ai cần chứng tỏ. Chỉ có biển, có gió và một khoảng lặng vừa đủ để thấy lòng mình thật sự đang yên.
Sáng sớm hôm sau, tôi dậy thật sớm, leo lên một mỏm đá phía sau homestay. Từ đó có thể nhìn cả thị trấn Lại Sơn đang dần thức giấc. Trẻ con gọi nhau í ới, mùi bánh mì nóng thơm phức, vài người đàn ông vừa từ biển về gỡ cá, người phụ nữ thì đi chợ sớm mua rau, mua tỏi. Cuộc sống bình dị, nhưng rất thật. Tôi đứng nhìn tất cả những điều ấy mà thấy lòng nhẹ tênh, không nghĩ ngợi gì nhiều, chỉ đơn giản là thấy biết ơn vì mình đã có mặt ở đây, trong một buổi sáng bình thường nhưng rất đáng nhớ.
Trước khi rời đảo, tôi ghé lại chợ mua ít hải sản khô, chút đặc sản về làm quà. Bà cụ bán hàng gói ghém cẩn thận, còn cười bảo lần sau nhớ quay lại, mùa mưa biển đẹp lắm. Tôi gật đầu, không hứa nhưng trong lòng biết chắc là sẽ trở lại. Vì có những nơi không cần đến lần hai để hiểu, nhưng lại muốn đến lần ba, lần bốn chỉ để sống lại cái cảm giác yên bình mà mình từng chạm được.
Hòn Sơn không dành cho tất cả. Không phải ai cũng hợp với sự lặng lẽ của nó. Nhưng nếu bạn cần một nơi không đèn rực rỡ, không tiếng còi, không mạng xã hội ồn ào – thì nơi này là dành cho bạn. Một nơi để thở, để lặng, để sống thật. Không cần trang điểm, không cần cố gắng hòa nhập, chỉ cần là chính bạn – và Hòn Sơn sẽ ôm bạn vào lòng như thể bạn đã thuộc về nơi này từ lâu lắm rồi.